کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی در سیر تطور کلام امامیه و انتقال تراث علمی حوزه حلّه

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

استادیار

چکیده

قرن دهم به دلیل شرایط سیاسی واجتماعی حاکم بر آن، از دوره‎های‎ کم آگاهی تاریخی ما نسبت به چگونگی انتقال میراث حوزه‎های حلّه و شیراز به حوزه‎های نجف سوم و اصفهان و سیر تطور کلام امامیه است؛ عصری که «ملامحمد فضولی» در آن عصر به تحصیل، تعلیم‎ و نگارش مشغول بود و بررسی و کسب شناخت نسبت به کارکردهای علمی ایشان می‎تواند دایره معرفتی‎ ما از سیر تطور کلام امامیه‎ در دوره یادشده را گسترش دهد. در این مقاله با استفاده از شیوه کتابخانه‌ای و مراجعه به کتاب‎های بازمانده از فضولی و دیگر نگاشته‎های مرتبط با وی، و با بازکاوی روش کلامی‎ و باورهای شناخت‎شناسی، جهان‎شناسی و انسان‎شناسی وی معلوم گشت که وی یکی از متکلم- فیلسوفان فعّال در قرن دهم و از انتقال دهندگان تراث حوزه حله بوده است. او در مباحث کلامی از روش عقل‎گرایی سود جسته و با پرهیز از نقل ستیزی یا عقل بسندگی، وحی و نقل را در کنار هم به کار گرفته است. کارکردهای وی را می‎توان ‎‎در میراث داری دانشمندانی چون علامه حلی و فاضل مقداد، مقابله با‎ جریان صوفی‎گرایی نو تاسیس در مراکز علمی شیعه‎ و جریان متکلم -عارفان حوزه شیراز و استفاده از ادبیات ترکی، فارسی و عربی برای ترویج مفاهیم و آموزه‎های کلامی، خلاصه کرد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Scientific Function of Hakim Mullah Mohammad Fozuli in the Evolution of Imamiyyah Theology and Transfering of the scientific heritage of Helieh

چکیده [English]

The tenth century, due to the prevailing political and social conditions, is characterized by periods in which we have little knowledge of how to transfer the heritage of the Helieh and Shiraz districts to the Najaf and Isfahan districts and to the evolution of the Imamiyyah period and the era in which "Mohammad Fozuli" came to Studying, teaching and writing, and studying and understanding their scientific functions can expand our knowledge of the evolution of the Imamiyyah in the above mentioned period. Therefore, in this paper, by using the library method, referring to the surviving books of Fozuli and other related writings, and his re-exploration of theological method and his ontological, cosmological and anthropological beliefs revealed that he was one of the active theologians - philosophers in the tenth century, and has been one of the major hieratical transmitters of the Hilla. He has used rational method in theological discourses and has used revelation and reason together with avoidance of anti-revelation or sufficient-reason and we can summary his functions in scholars such as Allameh Haley and Fazel Maqdad and confronting the newly established Sufi trend in Shia scientific centers and the trend of theologian-mystics in Shiraz and using of Turkish, Persian, and Arabic literature for promoting his theological concepts and teachings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fozuli
  • Helieh School
  • philosopher-theologian
  • “Matla Al-eteghad”
  • “Hadigha Al-soada”
  • Turkish poems