حضرت آیت الله سبحانی (حفظه الله) موسسه امام صادق(علیه السلام) فصلنامه کلام اسلامی 2322-4592 34 135 2025 11 22 A Rereading of the Concept of "ʿUrf" in Verse 199 of Sūrat al-Aʿrāf and Its Relation to "Maʿrūf" شبهه‌پژوهی در تفسیر واژه عرف: پاسخ به برداشت‌های مردم‌گرایانه در پرتو قرآن و سنت 45 61 251350 FA سید مصطفی موسوی طلبه سطح سه حوزه علمیه قم Journal Article 2026 02 26 <span>In the contemporary intellectual and social climate, raising doubts and instilling skepticism serve as instruments for challenging the epistemic and normative foundations of societies. One of the significant arenas of this contention is the selective or distorted interpretation of religious teachings. A notable example is the misreading of the verse "Hold to forgiveness, enjoin ʿurf, and turn away from the ignorant" (Q 7:199), on the basis of which some have denied the existence of an independent Qur'anic command of enjoining the good (amr bi-l-maʿrūf), regarding "ʿurf" as merely denoting public approval. The present study, employing a descriptive-analytical method and library-based research, examines the concepts of ʿurf and maʿrūf in the Qur'an and religious teachings, as well as the relation between the two. The findings indicate that "ʿurf" in the Qur'an refers to stable norms endorsed by reason, innate human nature (fiṭrah), and the Sharīʿah—not to mere prevailing customs. Moreover, there is no essential distinction between ʿurf and maʿrūf. Reducing ʿurf to prevalent behaviors entails consequences such as rendering divine legislation pointless, undermining the philosophy of the prophetic mission, and conflicting with the theoretical and practical conduct (sīrah) of the Noble Prophet (peace be upon him).</span> <span lang="AR-SA">در فضای فکری و اجتماعی معاصر، ایجاد شبهه و القای تردید، ابزاری برای به چالش کشیدن بنیان‌های معرفتی و هنجاری جوامع به‌شمار می‌آید. یکی از عرصه‌های مهم این منازعه، تفسیر گزینشی یا تحریف‌شده آموزه‌های دینی است. از نمونه‌های قابل توجه، برداشت نادرست از آیه </span><span dir="LTR"><span>></span></span><span lang="AR-SA">خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلینَ</span><span dir="LTR"><span><</span></span><span lang="AR-SA"> است که برخی بر اساس آن، وجود دستور مستقل امر به معروف در قرآن را نفی کرده و «عرف» را صرفاً به معنای پسند عمومی دانسته‌اند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و مطالعه کتابخانه‌ای، به بررسی مفهوم عرف و معروف در قرآن و آموزه‌های دینی و نسبت میان آن دو می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد «عرف» در قرآن ناظر به هنجارهای پایدار و مورد تأیید عقل، فطرت و شریعت است، نه صرف عادت‌های رایج. همچنین میان عرف و معروف تمایز ماهوی وجود ندارد. فروکاستن عرف به رفتارهای رایج، پیامدهایی چون لغویت تشریع، تضعیف فلسفه بعثت و تعارض با سیره نظری و عملی پیامبر اکرم</span><span dir="LTR"><span>$</span></span><span lang="AR-SA"> را در پی دارد.</span> https://www.kalamislami.ir/article_251350_7bc0537a8ebf267bd48039c2b7c621ca.pdf