حضرت آیت الله سبحانی (حفظه الله) موسسه امام صادق(علیه السلام) فصلنامه کلام اسلامی 2322-4592 26 104 2017 12 22 An Explanation of Unity of God in His Attributes and Criticism of False Views on Affirmative Qualities of Essence of God تبیین توحید صفاتی و نقد دیدگاه‌های نادرست در باره صفات ثبوتی ذاتی خداوند 9 25 63311 FA محمد رضا امامی نیا Journal Article 2018 06 03 Unity of God in his attributes is one of the branches of theoretical unity of God, which has two meanings: “not- similarity of God with any being in his perfect attributes and unity of affirmative qualities of God with his essence” and “transcendence of God from qualities which are out of his essence. In this paper, the unity of God in his attributes has been explained in two ways: reason and narration. Subsequently, incorrect views on these attributes, i.e., “theory of vicarship of essence of God from his attributes” and the “theory of being of attributes of God out of his essence” and “theory of Hall” have been challenged. ‏توحید صفاتی یکی از شاخه‌های توحید نظری بوده و به دو معنای «تنزه خداوند از شبیه در صفات کمالیه» و «تنزه واجب متعال از صفت زاید بر ذات» است. در این نوشتار، توحید صفاتی از دو طریق عقل و نقل تبیین شده است. پس از آن، دیدگاه‌های نادرست در زمینه صفات مزبور- یعنی: نیابت ذات الهی از صفات، بازگشت صفات ثبوتی ذاتی به صفات سلبی، زیادت صفات بر ذات و حال- به چالش کشیده شده است.

حضرت آیت الله سبحانی (حفظه الله) موسسه امام صادق(علیه السلام) فصلنامه کلام اسلامی 2322-4592 26 104 2017 12 22 Methodology of Philosophical Rationalism in Islamic Theology روششناسی عقلگرایی فلسفی در کلام اسلامی 27 47 63312 FA علی ربانی گلپایگانی محمد علی اسماعیلی Journal Article 2018 06 03 The method of “rationalism” is a general term that refers to any system of thought that gives a major role to reason. The method of rationalism is divided into philosophical rationalism and non-philosophical rationalism. The "method of philosophical rationalism" is a philosophical approach to theological doctrines that attempts to present a rational explanation of theological doctrines, using the methodology, foundations, and philosophical literature. Through this research, it becomes clear that the components of the philosophical rationalism method are: the focus on rational certainty; the foundation of theoretical propositions on self-evident ones; the use of philosophical rules and the use of philosophical language. The works of the theology, which are based on the philosophical rationalist method, often have the same mode of compilation, in which, before entering into the problems of theology, a series of epistemological and philosophical issues, that underlie the study of the problems of theology, are raised. «روش عقل گرایی» عنوان عامی است که بر هرگونه نظام فکری که نقش عمده را به عقل داده، اطلاق می‌شود. روش عقلگرایی به عقلگرایی فلسفی و عقلگرایی غیر فلسفی تقسیم میشود. «روش عقلگرایی فلسفی» رویکردی فلسفی به آموزههای الهیاتی است که میکوشد با استفاده از روش، مبانی و ادبیات فلسفی، تبیینی عقلانی از آموزههای الهیاتی ارائه دهد. از رهگذر این جستار مشخص میشود که مؤلفههای روش عقلگرایی فلسفی عبارتند از: محوریت یقین منطقی؛ استوار ساختن نظریات بر بدیهیات منطقی؛ بهرهگیری از قواعد فلسفی؛ بهرهگیری از زبان فلسفی. آثار کلامی که بر اساس روش عقلگرایی فلسفی تألیف شدهاند، غالباً از شیوه واحدی در تدوین برخوردارند؛ به این صورت که پیش از ورود به مسائل خداشناسی، یک سلسله مسائل معرفتشناسی و فلسفی که زمینه‌ساز بررسی مسائل خداشناسیاند، مطرح میشود

حضرت آیت الله سبحانی (حفظه الله) موسسه امام صادق(علیه السلام) فصلنامه کلام اسلامی 2322-4592 26 104 2017 12 22 The Role of the Infallible Imams in the Emergence and Expansion of the Theology نقش امامان معصوم در پیدایش و گسترش علم کلام 49 82 63313 FA رضا برنجکار محمد جعفر رضایی Journal Article 2018 06 03 One of the important issues in the history of the Imamiyah’s theology is the position of the Imams (AS) towards theology and their role in the formation and expansion of this science. In this article, first, the position of the infallible Imams concerning theologians is addressed, and it is shown that, although there has been some disagreement with the theologians for certain reasons - such as neglect of some sources of revelation, the use of wrong methods in theology and possibly some ethical problem among theologians- the Imams (AS) themselves have taught theologians and taught them the right ways of understanding, theorizing, and theological debate.  In the following, the role of the Imams (AS) in the presentation of theological doctrines has been shown. In many cases, such as the main topics of unity of God and justice, other theologians of other Islamic dominations have been influenced by their teachings. At the end, some of the differences between the views of the Imams (AS) and other theological denominations, such as Mu'tazilites and Ahl Hadith, have also been mentioned یکی از مباحث مهم در تاریخ کلام امامیه موضع ائمه اطهار نسبت به علم کلام و نقش ایشان در شکل‌گیری و گسترش این علم است. در این مقاله ابتدا به موضع آنان نسبت به جریان متکلمان پرداخته و نشان داده می‌شود که هرچند پاره‌ای مخالفت‌ها از سوی ائمه اطهار با متکلمان به دلایلی خاص- مانند بی‌توجهی برخی به منابع وحیانی، استفاده از روش‌های نادرست در علم کلام و احیاناً آسیب‌های اخلاقی در بین متکلمان- گزارش شده است، اما ائمه اطهار خودشان به تربیت متکلمان پرداخته و راه‌های درست فهم، نظریه پردازی و مناظره کلامی را به ایشان آموزش داده‌‌اند. در ادامه به نقش ائمه اطهار در ارائه‌ آموزه‌های کلامی پرداخته و نشان داده شده است که ایشان خود به ارائه آموزه‌های کلامی نیز پرداخته و در بسیاری از موارد مانند مباحث اصلی توحید و عدل، متکلمانِ دیگر مذاهب تحت تأثیر تعالیم ایشان بوده‌اند. در پایان به برخی از تمایزات دیدگاه ائمه اطهار با جریان‌های کلامی دیگر مانند معتزله و اهل حدیث نیز اشاره شده است. https://www.kalamislami.ir/article_63313_d57cfd8a36fbfa47b8af30d09fa5d07b.pdf

حضرت آیت الله سبحانی (حفظه الله) موسسه امام صادق(علیه السلام) فصلنامه کلام اسلامی 2322-4592 26 104 2017 12 22 Critical Approach of Imamiyah's Theologians in Islamic Theology نقش متکلمان امامیه درکلام اسلامی با تاکید بر ردیه‌نگاری‌‌ها در عصر حضور 83 103 63314 FA سیداکبر موسوی تنیانی هیئت علمی پژوهشگاه قرآن و حدیث Journal Article 2018 06 03 The science of Islamic theology was formed in the second and third centuries of the Hijri as an independent knowledge with specific rules and methods. In this regard, the Shiite theologians, with the centrality of personalities such as Hisham bin Hakam, Hisham bin Salem, Momen Taq, and Fazl ibn Shazan, played a unique role in the formation and development of it; Even in scientific academia, Imamiyah's Theologians were more well-known than the other theologians like Mu'tazilites, Khavarej and Morjeies and they were superior than them; They put forward new theories in the light of the teachings of the Ahlul-Bayt (as) and wrote important works on various theological issues and nurtured students who played important role in the formation and perfection of theology. Books written by Shia scholars to refutes others in theological issues are one of the most important indicators of this active presence and significant engagement.  These books, in addition to criticizing the ideas of non-Muslims such as Christians, Manicheans, Hindus and Jews, refuted and criticized the opinions of Islamic other theologians such as Mu'tazilites, Khawarij, Morje’e and Ahl Hadith. This approach has been specifically analyzed and explained in this paper, because it has brought about the growth of theology and the history of thought. دانش کلام اسلامی در سده‌ دوم و سوم هجری به صورت دانشی با قواعد و روش مشخص شکل گرفت. در این میان متکلمان شیعی با محوریت شخصیت‌هایی چون هشام بن حکم، هشام بن سالم، مومن طاق و فضل بن شاذان نقش بی بدیلی در شکل گیری و گسترش آن بر عهده داشتند؛ به گونه‌ای که حتی در محافل علمی نسبت به متکلمانِ دیگر گروه‌های کلامی همانند معتزله، خوارج و مرجئه شناخته شده تر و از جایگاه برتری برخوردار بودند. آنان با نظریه پردازی نوین در پرتو تعالیم اهل بیت و با نگارش آثار مهمی در موضوعات مختلف کلامی و پرورش شاگردانی بنام، در شکل‌گیری و تعالی علم کلام نقش‌آفرینی کردند. ردیه‌نگاری‌های عالمان شیعه در مباحث کلامی یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های نشان‌دهنده این حضور فعال و نقش‌آفرینی پررنگ است. این ردیه‌نویسی‌ها علاوه بر نقد اندیشه‌های غیر مسلمانان نظیر مسیحیان، مانویه، هندوان و یهود، به نقد آراء و اندیشه‌های متکلمان جریان‌های اسلامی مانند معتزلیان، خوارج، مرجئیان و اهل حدیث نیز پرداخته‌ است. این رویکرد از آن جهت که موجب بالندگی علم کلام و تاریخ اندیشه گردیده است در این مقاله به صورت ویژه مورد تحلیل قرار گرفته و تبیین شده است.

حضرت آیت الله سبحانی (حفظه الله) موسسه امام صادق(علیه السلام) فصلنامه کلام اسلامی 2322-4592 26 104 2017 12 22 The Role of Shiite Theologians in The Development of Theology in the 4th and 5th Centuries, Centered on the Baghdad School نقش متکلمان شیعه در بالندگی علم کلام در قرن چهارم و پنجم با محوریت مدرسه بغداد 105 129 63315 FA سید علی حسینی زاده خضرآباد Journal Article 2018 06 03 The fourth and fifth centuries are the most important periods in the history of Islamic civilization. During this period, with the coming of the Shiite government of Buyid dynasty in Baghdad and other Shi'i governments in Islamic major centers, Islamic civilization experienced one of the most salient periods. Meanwhile, the Imamiyah’s theologians of the Baghdad School, such as Nobakhties, Sheikh Mofid, Seyyed Murtaza and Sheikh Tusi, played a major role in the development of Islamic sciences and Islamic culture and civilization. In addition to theology, the Nobakhties, for centuries, have been a reliable reference for thinkers in the field of the history of thought, wrote works such as "al-Ara’a Va al-Dianat". Likewise, Sheikh Mofid and his students, with the writing of hundreds of works such as Avael al-Maghlat, Al-zaqirah, Al-Shafi and Al-Eqtesad, left a precious heritage in Islamic sciences, which has so far been regarded as one of the most prestigious scholarly works of Imamiyah. The Imamiyah’s theologians of Baghdad school, by establishing libraries and religious schools, trained students in theology, who, in returning to their homeland, spread theology in the Islamic lands, and ultimately, the flood of scientific treatises and scientific writings, containing the controversial questions and controversies of the writers, flowed to Baghdad. These evidences suggest that the Imamiyah’s theologians of the Baghdad School played an important role in the development of Islamic sciences. قرن چهارم و پنجم از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ تمدن اسلامی است. در این دوره با روی کار آمدن دولت شیعی آل‌بویه در بغداد و دولت‌های شیعی دیگر در مراکز مهم اسلامی، تمدن اسلامی یکی از پرفروغ‌ترین دوره‌ها را به خود دید. در این میان متکلمان امامی مدرسه بغداد، همچون نوبختیان، شیخ مفید، سید مرتضی و شیخ طوسی نقشی برجسته در گسترش علوم اسلامی و فرهنگ و تمدن اسلامی داشتند. نوبختیان علاوه بر علم کلام با تدوین آثاری چون «الآراء و الدیانات» قرن‌ها مرجعی قابل اعتماد برای اندیشه‌نگاران حوزه تاریخ تفکر بودند. همچنین شیخ مفید و شاگردانش با تدوین صدها اثر نظیر اوائل المقالات، الذخیره، الشافی و الاقتصاد، میراث مکتوب گران‌بهایی در علوم اسلامی به یادگار نهادند که تا کنون به عنوان اندیشه امامیه در شمار معتبرترین آثار علمی است. متکلمان امامی مذهب بغداد با تأسیس کتابخانه‌ها و مدارس علمی به تربیت شاگردانی در علم کلام پرداختند که این شاگردان در بازگشت به وطن خود علم کلام را در پهنه سرزمین‌های اسلامی نشر دادند و در نهایت، سیل رساله‌ها و مکتوبات علمی که حاوی سؤالات و شبهه‌های فکری نگارندگان آنها بود، روانه بغداد شد. این شواهد نشان می‌دهد متکلمان امامی مدرسه بغداد، نقشی پراهمیت در گسترش علوم اسلامی بر عهده داشته‌اند.

حضرت آیت الله سبحانی (حفظه الله) موسسه امام صادق(علیه السلام) فصلنامه کلام اسلامی 2322-4592 26 104 2017 12 22 The Role of the Imamiyah’s Theologians in the Stabilization and Development of the Theology in the Era of the Ilkhanites, Particularly Allamah Helli نقش متکلمان امامیه در تحکیم و توسعه علم کلام در دوره ایلخانان با محوریت علامه حلّی 131 155 63316 FA رسول رضوی رسول رضوی دانشیار دانشگاه قرآن و حدیث Journal Article 2018 06 03 In recent years, serious and scholarly studies have taken place in recognizing the schools, issues, and phases of Imamiyah, and it is natural that a large part of them are devoted to the field of Hella’s school and the theological beliefs in this school. <br />However, the research does not yet seem adequate; and showing the function of theologians raised in the Helle, the largest scientific center in the seventh and eighth centuries of the Hijra and the illuminated light of the science in the Mongol Ilkhan era, is one of the research needs that still require new research. This is what has been discussed in this article and attempted to use the historical analytic method to highlight some of these functions and introduce the role of Allamah Helli, the great scholar of the Hilla area. The result of this study is that scholars of Hilla, especially Allameh Helli, in addition to the efforts in the development of the Shiite school and educational activities in the establishment of various schools and ambulant schools, as well as book writing and education of multiple students, disagreed with literalists (Zahirites) and defended philosophical rationalism and could introduce the principle of Imamate as the only and the most complete version for the liberation of the Islamic society from the crisis of the vacuum of legitimate sovereignty درسال‌های اخیر پژوهش‌های جدّی و آکادمیکی در شناخت مدارس، مسائل و ادوار کلام امامیه صورت گرفته و طبیعی است که بخش مهمی از آن‌ها به حوزه حلّه و مسائل اعتقادیِ مطرح در این مدرسه پرداخته باشند. با این وجود، پژوهش‌های انجام یافته هنوز کافی به نظر نمی‌رسند و نشان دادن کارکرد متکلمان پرورش یافته درحلّه که بزرگترین مرکز علمی در قرن هفتم و هشتم هجری و چراغ فروزان علم در عصر ایلخانان مغول به شمار می‌آیند از بایسته‌های پژوهشی است که هنوز نیازمند پژوهش‌های جدید می‌باشد؛ کاری که در این مقاله به قسمتی از آن پرداخته شده و تلاش گشته تا با استفاده از شیوه تحلیلی تاریخی به گوشه‌هایی از این کارکردها در ضمن معرفی نقش آفرینی‌های علامه حلی، بزرگ دانشمند حوزه حلّه پرداخته شود. نتیجه‌ای که از این پژوهش به دست آمد نشان می‌دهد دانش آموختگان حلّه به خصوص علامه حلّی علاوه بر تلاش‌های تبلیغی در نشر مکتب شیعه و فعالیت‌های آموزشی در زمینه تأسیس مدارس مختلف و مدرسه سیار و هم چنین تألیف کتاب و تربیت شاگردان متعدد، در تقابل با جریان ظاهر گرایی و دفاع از عقل گرایی فلسفی خوش درخشیده و توانسته‌اند اصل امامت را به عنوان تنهاترین و کامل‌ترین نسخه برای رهایی جامعه اسلامی از بحران خلأ حاکمیت مشروع، معرفی کنند https://www.kalamislami.ir/article_63316_4789bb821db492c36a8c7d7f0ce2f38f.pdf